Pawłów to urokliwa miejscowość położona w południowo-zachodniej części powiatu chełmskiego z zachowanym typowym układem miejskim. Dogodne warunki komunikacyjne umożliwiają szybką łączność zarówno z PKP Rejowiec Fabryczny – odległość 2 km w kierunku południowym, jak też z drogą krajową S12 Lublin-Chełm- w kierunku północnym- odległość 2km.

Cicha i spokojna okolica przyciąga wielu turystów co przyczynia się między innymi do rozwoju tutejszej agroturystyki. Odwiedzający Gminny Ośrodek Kultury im. Ryszarda Kapuścińskiego w Pawłowie mają niebywałą okazję poznania wielowiekowej tradycji osady związanej z garncarstwem i bednarstwem.


    Pawłów to miejscowość , która pierwotnie nosiła nazwę Łyszcz. Pierwsza udokumentowana wzmianka na temat owej wsi , pochodzi z 1359r. –która informuje iż jest to wieś książęca. Przełomowym momentem w dziejach osady można uznać rok 1419, kiedy to Władysław Jagiełło nadając biskupowi chełmskiemu wieś Łyszcz, wyposażył ją w prawa magdeburskie , co formalnie dało początek istnieniu późniejszego Pawłowa. Faktycznym założycielem miasta jest biskup chełmski – Paweł z Grabowy, który w 1470, na gruntach wsi Łyszcz erygował miasto nadając mu nazwę od swojego imienia.

Ważną rolę wżyciu i rozwoju miasta odegrała miejscowa parafia , istniejąca od 1421 roku, przy niej bowiem została założona w 1604 r. szkoła , zaś w 1624 r. Marcin Mogielnicki ufundował przy kościele szpital (przytułek) dla ubogich. Szalejące na przełomie XII w. wojny , które wstrząsnęły Rzeczypospolitą , nie oszczędziły również Pawłowa, który został spalony przez wojska Rakoczego w 1657r. Obecnie istniejący kościół został budowany w latach 1908-1912 w stylu neogotyckim. Jego strzelista wieża góruje nad doliną Pawłowa i stwarza ciekawy akcent architektoniczny usytuowany w centrum osady. Po trzech rozbiorach Polski , w 1796r. powołano do życia w Pawłowie cech garncarzy, którym zawodem pałała wówczas większość mieszkańców. W miasteczku rozwijały się różne rodzaje rzemiosła, ale najbardziej znane były pawłowskie garnki i dębowe beczki na kapustę.

                                                                    

  Kościół pw. św.Jana Chrzciciela w Pawłowie

                                                                    

  Zespół Szkół w Pawłowie

Patriotyczny zryw Pawłowskiej młodzieży poprzez liczny udział w powstaniu Styczniowym w 1863r. spowodował po jego upadku ostre represje caratu, które dotknęły bezpośrednio ogół mieszkańców miasta. Zostało bowiem ono w 1869r. pozbawione praw miejskich , a wielu jego mieszkańców resztę życia spędziło na zsyłce.

Tradycje patriotyzmu Pawłowian znalazły również swoje realne odbicie m.in. poprzez usypanie na rynku w 1917r. kopca Kościuszki , w stulecie jego śmierci ,  a także w okresie okupacji hitlerowskiej, kiedy to Pawłów odegrał znaczącą rolę  w działaniach bojowych IV Oddziału Armii Krajowej. Opór dawany okupantowi spowodował z jego strony barbarzyński odwet, mający swój tragiczny finał w poniedziałek 24.04.1944r. kiedy to w skutek nalotów osada została zrównana z ziemią w 95%, a 19 niewinnych mieszkańców straciło życie. W okresie między      i powojennym Pawłów był siedzibą władz gminy. Aż do roku 1973r. kiedy to powstała Gmina z siedzibą w Rejowcu Fabrycznym i taki stan prawny istnieje obecnie.

                                                                          

   Krzyż i kopiec poświęcony Tadeuszowi Kościuszce                  Pomnik ku pamięci ofiar poległych podczas okupacji niemieckiej

Burzliwe dzieje , jakich świadkiem był Pawłów w swej prawie 700-letniej historii nie oszczędziły w przeszłości zabytków kultury, niektóre z nich uległy dewastacji w latach 60-tych i 70-tych XX wieku.

Cennym źródłem historycznym jest miejscowa nekropolia sięgająca swym początkiem przełomu XIV i XV w., kiedy to ówczesna parafia obejmowała m.in. Olchowiec i Cyców.

Najstarsze pomniki , kryjące prochy okolicznych ziemskich potentatów datowane są na koniec XVIII i połowę XIX w.

                 

Cmentarz Parafialny w Pawłowie

Interesującym akcentem ludowej architektury sakralnej jest kapliczka św.Jana Napomucena, wzniesiona w połowie XIX w., a usytuowana przy skrzyżowaniu dróg Pawłów-Krasne-Rejowiec.

                                          

                                               Kapliczka św. Jana Napomucena dawniej i dziś